İşte Küresel Acil Durum ile İlgili Bilinmesi Gerekenler

0
1560

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), Çin’de ortaya çıkan yeni tip koronavirüs salgınıyla ilgili “uluslararası kamu sağlığı acil durumu” ilan etti. DSÖ, bu kararın ardındaki ana sebebin salgına ilişkin başka ülkelerdeki zayıf sağlık durumu olduğunu açıkladı.

DSÖ Acil Durum Komitesi, koronavirüsün tüm dünyada paniğe yol açan hızla yayılması üzerine İsviçre’nin Cenevre kentinde toplandı.

DSÖ Genel Direktörü Tedros Adhanom Ghebreyesus, 15 üyeden oluşan Komite toplantısının ardından yaptığı açıklamada, koronavirüs salgınına yönelik “Uluslararası Kamu Sağlığı Acil Durumu (PHEIC)” ilan ettiklerini bildirdi.

Daha önce hangi durumlarda küresel acil durum ilan edilmişti?

DSÖ daha önce sadece 5 kez uluslararası kamu sağlığı acil durumu ilan etti.

  • Domuz gribi, 2009 – H1N1 virüsü 2009’da yayılmaya başladı ve 200 binden fazla insanın ölümüne neden oldu. DSÖ hastalığın yayılışını daha dikkatli takip edebilmek ve aşı dahil, virüsün önüne geçebilecek önlemlerin alınabilmesi için acil durum ilan etti.
  • Çocuk felci, 2014 – 2012’de neredeyse tamamen ortadan kaybolmuş olan çocuk felci (polio) vakaları, 2013’te yeniden yükselişe geçti. Çocuk felcinin yok edilmesiyle ilgili çabaları tehdit etmesi nedeniyle DSÖ acil durum ilan etti.
  • Zika, 2016 – DSÖ virüsün Amerika kıtasında hızla yayılmasının ardından acil durum ilan etti. Zika belirtilerinin çoğu hayati tehlike arz etmese de, özellikle hamile kadınlar için tehlike yaratıyordu. Bebeklerin gelişimlerini tamamlamadan doğmasına yol açan virüs hakkındaki araştırmaları hızlandırması için acil durum ilan edildi.
  • Ebola, 2014 ve 2019 – Ölümcül hastalık nedeniyle iki kez acil durum ilan edildi. İlk acil durum 2014’ün Ağustos ayından 2016’nın Mart ayına kadar sürdü. Bu süre içinde 30 binden fazla kişi salgından etkilendi, Batı Afrika’da 11 binden fazla kişi hayatını kaybetti. Ebola nedeniyle 2. acil durumsa hastalığın geçen yıl Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nde yeniden yayılması üzerine ilan edildi.

Acil durum ilanı ne anlama geliyor?

Acil durum ilanı, DSÖ’ye hükümetlerin ve kuruluşların virüsle mücadelesine katkı sağlamak için çeşitli imkanlar sağlıyor. Bu sayede DSÖ, hükümetlere ve kuruluşlara gönderdiği mesajlarla ve uyarılarla onları bu ciddi risk karşısında daha iyi yönlendirme ve bilgilendirme imkanına sahip oluyor.

DSÖ, yine bu sayede hükümetler ve kuruluşlar arasında iş birliği ve koordinasyonu artırabiliyor. Gerekli mali fonların, personelin ve kaynakların seferber edilmesi bu sayede daha kolaylaşıyor.

Acil durum halinin ilanı, DSÖ’ye virüsün etkili olduğu ülke, şehir ve bölgelere yapılacak yolculuklar konusunda tavsiyelerde bulunma ve ilgili ülkelerde alınan sağlık önlemlerinin denetlenmesi imkanını veriyor.

DSÖ karar ve uyarıları hukuken bağlayıcı olmasa bile, virüsle boğuşan ülkelere uluslararası baskı yapılabilmesi için ciddi araçlar sağlıyor.

Küresel acil durum ilan edilmesinin nedeni ne?

Küresel acil durum ilan edilmesinin nedeninin Çin’in salgına karşı verdiği mücadeleden kaynaklanmadığının altını çizen Ghebreyesus, kararın ardındaki ana sebebin salgına ilişkin başka ülkelerdeki zayıf sağlık durumu olduğunu söyledi.

Karar için, “Temel sebep Çin’de olup bitenler değil, diğer ülkelerde olanlar” ifadesini kullanan Ghebreyesus, karara rağmen Çin ile ticari faaliyetleri ve ülkeye yapılan seyahatleri kısıtlamaya yönelik önlemler için hiçbir gerekçe olmadığını savundu.

Ghebreyesus, acil durum ilanının Çin’e yönelik bir güvensizlik oyu olmadığına vurgu yaparak, ülkenin virüsle mücadelesinin beklentilerinin de üzerinde olduğunu dile getirdi.

DSÖ Acil Durum Komitesi 23 Ocak’ta toplanmış, toplantının ardından koronavirüs ile ilgili “uluslararası kamu sağlığı acil durumu” ilan etmek için erken olduğu bildirilmişti.

Koronavirüs konusunda ne tavsiyelerde bulunuldu?

DSÖ’nün Acil Durum Komitesi DSÖ’nün, yerel uzmanların da bulunduğu bir teknik ekibi Çin’e gönderiyor olmasını memnuniyetle karşıladıklarını belirterek, bu ekibin salgına neden olan hayvansal kaynağın bulunması için çabaları desteklemesi gerektiği belirtiliyor.

Komitenin Çin’e tavsiyeleri şöyle:

  • Kapsamlı bir risk iletişim stratejisi yürütülerek kamu salgının ilerleyişi hakkında sıklıkla bilgilendirilmeli
  • Limanlardan ve havalimanlarından çıkış yapan yolcular sağlık taramasından geçirilmeli
  • Salgının hayvansal çıkış kaynağını saptamak için yapılan çabalar artırılmalı
  • Sağlık sistemi ve sağlık çalışanlarının güvenliği sağlanmalı
  • Ülke genelindeki sağlık taramaları artırılmalı
  • Salgının çıkışı ve yayılışı ile ilgili olarak araştırmalarda DSÖ ile iş birliği artırılmalı

Virüsün herhangi bir ülkede görülme olasılığı olduğunu belirten komite, bu nedenle tüm ülkelerin erken teşhis, tarama ve karantina mekanizmalarının işler olmasını istedi.

 

BBC