Doç.Dr.Erdal GÜRYAY Yazdı: “Avrupa Birliği’nde Faiz Sınırlaması ve KKTC”

0
249
Doç.Dr.Erdal GÜRYAY Yazdı:

Faize sınırlama getirilmesi konusunda ekonomistler,finansçılar,hukukçular,siyasiler ve toplum arasında çok değişik ve çelişkili görüş ve öneriler  bulunmaktadır. Toplumun gündemini uzun süredir meşgul eden  ve Yorgancıoğlu hükümetinin çözmekte kararlı olduğu faiz,mazbata ve icra konularına bir nebze katkı koymak amacıyla bu makaleye kaleme alınmıştır.

Bu tür konular görüşülür ve çözüm önerileri ortaya konurken dünya tecrübesinden yararlanmanın önemi büyüktür.Bu nedenle AB’de yapılan ve faiz tavan sınırlama uygulamalarının incelendiği bir rapordan aşağıda kısaca bahsedilecektir.

AB’de 17 üye faiz tavan sınırlaması uygulamaktadır.

Faiz tavan belirlenmesinde üç yöntem kullanılmaktadır:

1.Dışsal referans sistemi (Exogenous Referens Point):Bu yöntemde  faiz belirlenirken AB Merkez bankası oranları veya Bankalararası borçlanma oranları referans olarak kabul edilir. Referans orana sabit bir yüzdelik eklenerek tavan faiz bulunur. Belçika ve Hollanda bu yöntemi kullanır.

2.İçsel referans sistemi (Endogenous Referens Point): Bu yöntemde ise piyasa ortalaması referans alınır ve bir katsayıyla çarpılır.AB üyesi ülkelerin birçoğu bu yöntemi kullanır. Burada her tür kredi ( tüketici kredisi, işletme kredisi, ev kredisi vb)  için ayrı oran ve katsayı uygulanabilir. Örneğin Portekiz ve Fransa 1.33, İtalya 1.5, Almanya,Slovenya ve Slovakya 2, Estonya 3, Polonya 4 katsayısını kullanır.

3.Mutlak oran sistemi. (Absolute Ceiling):  Bu yöntemde mutlak bir faiz oranı tavan olarak belirlenir. Yunanistan, Malta ve İrlanda bu yöntemi uygular.

AB üyesi ülkelerde tavan faiz oranı belirlemesi yetkisi değişik devlet organlarına verilmiştir.

İtalya, Malta  ve Portekizde -Meclis,

Fransa ,Belçika, Estonya, Yunanistan, İspanya ve Polonya’da – Merkez Bankası

Bulgaristan ve İrlanda’da – Hükümet veya Özel birim ( ör:Maliye Bakanlığı)

Almanya’da – Yargı ( içtihat oluştu)

Çek Cumhuriyeti ve Macaristan’da – Yargı faizi sabitleyebilir.

AB’de temerrüt faizlerine de sınırlama getirilmiştir.Bazı ülkelerde temerrüt faizi yasa, bazılarında ise borç-alacak  sözleşmelerinde karşılıklı belirlenir.

Not olarak düşmekte fayda var, ABD’de de birçok eyalet’te faiz tavan uygulaması bulunmaktadır.

Görüldüğü gibi dünyanın en gelişmiş ekonomileri faiz tavanı belirleyip uyguluyorlar.

KKTC’de yapılması gereken de finansal sistemin etkinliğnii, verimliliğini ve rekabet ortamını bozmadan, hatta olumlu etkileyecek, bir faiz  tavan belirleme yöntemi uygulanmasıdır. Önerilerimi bir sonraki yazımda belirteceğim.

NOT: AB’de yapılan yukarıda kısaca özetlenmeye çalıştığım araştırmaya  ulaşmak isteyenler için link:
http://ec.europa.eu/internal_market/finservices-retail/docs/credit/irr_report_en.pdf