Maliye Bakanı ‘İflas Ederiz’ mi demişti?

0
91

KKTC 2016 bütçesi Meclis Genel Kurulu’na sevk edilmiş. Bir hafta mecliste bütçe görüşmeleri yapılacak, bu görüşmelerde maliye bakanının iflas ederiz söylemini kaç vekil irdeleyecek merak ediyorum.

2016 bütçemiz yaklaşık 4.5 milyar TL, yerel bütçe açığımız 649.5 milyon TL, genel açığımız ise 334.5 milyon TL öngörülmüş. Yerel bütçe ile genel bütçe arasındaki farkı TC yardım ve kredileri ile kapatacağız, ancak genel bütçe açığını nasıl karşılayacağımız meçhul. Maliye son iki yıldır şapkadan tavşan çıkartıp açıkları kapatıyor, bu yılda umut şapkadaki tavşanda mı olacak?

KKTC’nin baştan aşağıya yapısal reform ihtiyacı var. Sosyal güvenlik açık veriyor, hazine ve borçlanmalar açığı finanse ediyor, belediyeler zor durumda maaş dahi ödeyemeyen belediyeler var. Belediyelere destek için çıkartılan ve adına devrim denilen yeni düzenleme belediyelerin sorununu çözmeye yetmiyor. Bütçe yerel dengesi %18 açık verirken, halen öğretmen ihtiyacı, personel ihtiyacı, eşit işe eşit ücret diye sendikalar eylemler yapıyor. Bütçeye yük getirmeden yapılacak reform içerikli düzenlemelerle öğretmen ve personel ihtiyacı ise giderilmiyor. Tarım sektörü ödeme yapamıyor ama ödeme ihtiyacını ortadan kaldıracak reform konusunda adım atılmıyor.

Ciddi adımlar atılması gerektiği halde politika yapıcılar ve meclis durmuş şapkadan çıkacak tavşanı ile birlikte Türkiye’den gelecek yardımları bekliyor.

Maliye Bakanı durumu farkında, Türkiye ile ekonomik programa bağlı mali protokol yapamazsak iflas ederiz uyarısı yapmak zorunda kalıyor.

Bu uyarıyı yabana atmamak, ciddiye almak lazım. Bu konunun ciddiyeti için son günlerde iflasını açıklayan Porto Riko’ya bakmak yeterli olacaktır.

Porto Riko, 3.5 milyon nüfusa sahip, ABD’ne  bağlı ama özerk bir ada. Vali ile yöneltiliyor ve ABD doları kullanıyor.

Geçen hafta Porto Riko valisi Alejandro Padilla adanın borçlarını ödeyemeyeceğini ve iflas ettiğini açıkladı.

Porto Riko’nun toplam kamu borcu 72 milyar ABD doları ki bu rakam GSMH’nın %78’ine denk geliyor (KKTC’de bu oran %160). Bu ay 354 milyon ABD Doları borç geri ödemesi yapılamamış, bu rakam Aralık ve Ocak’ta ödenmesi gereken 1.4 milyar ABD Dolarının başlangıç kısmı. Ödenmesi gereken borcun ilk kısmını da ödeyemeyince ada temerrüte düşmüş oldu.

Adanın borcunu ödeyememesinin nedeni, ekonomisindeki yapısal bozukluklar ve bu bozuklukların yol açtığı sürekli açık veren kamu bütçesi. Bahsettiğim KKTC değil Porto Riko. Bütçe açığı yanında, kamunun yükümlülükleri de yüksek. En büyük emeklilik fonu, ancak gelecek yıllardaki yükümlülüklerinin %0.7’sini ödeyebilecek durumda.

Şimdi bu durumda ABD bağlı bu adaya, ABD yönetiminin el atmasını, mali yardım yaparak kurtarmasını beklersiniz. Ne de olsa ABD anavatanları. Ancak oralarda bu işler pek öyle olmuyor.

ABD Başkanı Barack Obama Porto Riko’ya mali yardımlar yaparak kurtarma girişimi yapmayacaklarını söylüyor. Tek yapılacak olanın ise bir ekonomik program hazırlayarak, kamu harcamalarının azaltılması ve vergilerin artırılması ile borçların uzun vadede ödenebilir kılınmasının sağlanacağı yönünde.

Bir devlet bütçesinin yüksek açıklar vererek sürekli mali yardımlar ve borçlanmaya bağlı sürdürülmesi mümkün olmuyor. Daha önceleri Yunanistan örneğiyle anlatmaya çalıştık, bir de Porto Riko örneğini verelim istedik. Bu örneklere bakarak bütçemizi borçlanma ihtiyacı olan değil borcunu ödeyebilir bir yapıya dönüştüremezsek, Maliye Bakanı’nın söylediği kaçınılmaz olacaktır.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here