Dünya Kimler Tarafından Yönetiliyor ?

0
84

Geçmişte dünyanın kimler tarafından yönetildiği sorulsa, geleneksel bakış açısıyla diğer bir deyişle realist bakış açısıyla cevaplamak çok kolaydı…

Dünya  “güçlü-büyük devletler” tarafından yönetiliyor diye yanıt verebilirdik… Oysa ki, günümüzde dünyayı yöneten veya dünya içerisindeki aktörlerin sayısında büyük bir artış var…

Artık devletler dışında, uluslararası örgütler, çok uluslu şirketler, bireyler ve terörist örgütler dünyadaki siyaseti, toplumsal yaşamı etkiliyorlar…

Ben bu yazımda çok uluslu şirketlerin dünya genelindeki rolüne bakmak istiyorum…

Şili’de yıllar öncesinde Salvador Allende’ye karşı gerçekleştirilen darbeye ITT firmasının karıştığını hemen herkes biliyor…

Günümüzde  en zengin ülkelerin-devletlerin  Gayrisafi Yurtiçi Hasıla (GSYİH) rakamlarıyla çok uluslu şirketlerin yıllık gelirleri arasındaki fark git gide kapanıyor… Diğer bir deyişle, bir çok uluslu şirketin geliri en zengin ülkelerin GSYİH’sinin yarısı kadar olabiliyor veya 2/3’ü kadar… Dediğimiz gibi sadece tek bir şirketin gelirinden bahsediyoruz…

Örneğin,  ExxonMobile şirketinin 2015 yılı sonundaki geliri 268.88 milyar ABD Doları, şirketin Dolar bazında gelirlerinin düşmesinin nedeni petrol fiyatları. Ancak yine de İsveç gibi zengin bir ülkenin GSYİH’nin yarısına yakın bir gelirden bahsediyoruz… İsveç 2014 sonunda 571 Milyar ABD Doları GSYİH’ye sahip olmuştur (tradingeconomics.com)… Wal-Mart şirketinin 2015 sonunda  485.65 milyar ABD Doları geliri olduğu da gözlerden kaçmamaktadır…

Aynı Wal-Mart şirketi 2008-2012 yılları arasında Hindistan’daki lobi faaliyetleri için 25 milyon ABD Doları harcadı…  Amaç Hindistan’daki pazara girmekti… (Harvard Business Review, September 2013).

Kamu diplomasisi, lobicilik v.s. adına ne derseniz deyin…

Lobicilik siyasal iktidarı-yönetimi diğer bir deyişle bürokrasiyi etkilemek için bir yöntem-çalışma…

Kamuoyunda etnik grupların lobicilik faaliyetlerini özellikle ABD özelinde çok duyuyoruz… Ancak yukarıda bahsettiğimiz şekilde çok uluslu şirketlerin de lobicilik faaliyetleri var… Bu lobicilik faaliyetleri ilgili ülkelerdeki siyaseti ve ekonomi-politiği belirliyor… Diğer bir deyişle toplumsal yaşamı da etkiliyor… Çünkü bu çok uluslu şirketlerin CIO’ları-yönetim kurulları siyasal yapıyla iç içe…

Afganistan’daki UNUCOL şirketinin danışmanı Hamid Karzai’ydi Karzai daha sonra Afganistan Devlet Başkanı oldu… UNUCOL şirketiyle birlikte koordineli şekilde Taliban ile çalışıyordu… Sonra Taliban’dan uzaklaştı ve Afganistan Devlet Başkanı oldu…

Condoleezza Rice, 1991-2000 yılları arasında Chevron petrol şirketinin yönetim kurulu üyeliğini yapmıştı… Daha sonra ise ABD Dışişleri Bakanlığı görevinde bulunmuştu… Siyasetteki macerasını siz yorumlayın !

Evet, dünyayı kimler yönetiyor?

Bu sorunun yanıtını bazı rakamlar ve veriler ortaya koyarak vermeye çalıştım…

Belki tüm dünyayı değil ama dünyanın önemsenecek bir kısmını yukarıda bahsettiklerim ve onlar gibiler yönetiyor veya etkiliyor…

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here