18 Ocak 2017

GAZETE360 YAZARLARI / Mete HATAY

Mete HATAY

Kayıp Oyunu ve Bellek siyasetleri



Bir ağacın altında, şarkı söyleyerek mezar kazan bir adam, bulduğu insan kalıntılarını duygusuz ve fütursuzca kazdığı çukurdan çıkarıp sağa sola atmaktadır. Bu arada Tiyatroyu kazılan toprağın kokusu doldurur.

Diğer bir sahnede ise kayıp ailesine resmi ve soğuk sorular soran ve olağanlaştırılmış bir trajedinin soğukluğunu temsil eden bir bürokrat, ailenin tüm fertlerinin tüylerini diken diken etmektedir.

Bürokrasi aygıtının ne kadar mekanikleşebileceğinin örneklerini sergileyen çok vurucu bir örnek.

Farklı bir sahnede ise yaklaşık 30 yıl kadar önce kaybettiği yakınının fiziki görüntüsünü hatırlamaya ve aynı anda gündelik işlerini yapmaya çalışan bir kadın, bazı acıların hatırlanmasının bize dayatılan resmi ritüellerin haricinde de nasıl yaşanabileceğini sunmaktadır.

Aliye Ummanel’in yazıp yönettiği “Kayıp” isimli oyun esasında çatışmalar sırasında kaybolmuş kişileri değil de daha çok geriye kalanların hayatlarına ışık tutmaktadır. Bu insanların günlük “hayat piyesi” içerisinde ortaya koymaya çalıştıkları yaşamda tutunma performanslarını sahneye taşımaktadır.

Ummanel bu kısa oyunda beklenen veya genelde otorite veya içinde yaşanan toplum tarafından dayatılan ve talep edilen tavır ve performanslar perdesini yırtıp onların günlük hayatlarını, kaybettikleri sevdiklerinin gölgesi altında nasıl kurmaya çalıştıklarını ve bunu yaparken onlara dayatılan davranış biçimlerine zaman zaman nasıl adapte olup bazı zaman ise nasıl direndiklerini minimalist bir dille ortaya koymaya çalışmaktadır

Şehitlik, Müslümanlıkta aynı zamanda şahit yani tanık anlamına gelir. Yani bir kutsal amaç uğruna ölerek şehadeti yaşamak ve yaşadığı olayın hatırlanmasını sağlamak. Hristiyanlıkta da şehit (martyr) tanık anlamında kullanılır. Bu yüzden şehit yakınları devamlı surette toplumsallaştırılmış bir yas tutma görevi yapma baskısı altında tutulurlar yani başka bir deyişle kaybettikleri kişilerin tanıklık görevini yapmaları istenir. Bu da hayata uyumlarında veya yeniden tutunmalarında birçok zorluk çıkartır.

Aliye Ummanel, normal yaşama uyum göstermeye çalışan kayıp yakınlarının, nasıl günlük hayat içerisinde sevdiklerinin hatıralarının (bazen dayatılan) gölgesinde yaşamaya mahkum edildiklerini anlamaya ve anlatmaya çalışmaktadır bu kısa oyunda. Ummanel, olayı hatırlayanlarla (Anne), olayın tanığı (Büyük Baba) ve olayı büyüklerinden öğrenmiş torun arasında -zaman zaman gerginleşen- günlük hayat içerisindeki farklı hafıza ve unutma biçimleri olduğunu göstererek, belleğin monolitik olmadığını bize göstermeye çalışır.

Toprak kelimesinin farklı anlamlarını sunarak, bizi farklı izleklerden olaya bakmamızı sağlayan yazar/yönetmen, muhteşem bir kurgu içerisinde, yaşanmış bir trajedinin izlerinin, gündelik hayat içerisinde harmanlanmış bir şekilde nasıl var olabileceğini göstererek, bizi kah ağlatarak kah acı acı gülümseterek, adeta bir duygusal medcezir yaşamamıza neden olur.

Oyun bence Lefkoşa Belediyesi Tiyatrosu’nun bu kadar zamandır ayakta kalmasının nedenini de ortaya koymaktadır. Sağlam bir gelenekten gelen bu Tiyatro, bu tip yeni oyunlarla geleneği birleştirerek daha da büyümekte ve kalıcılaşmaktadır. Yaşar Ersoy’un geleneği temsil eden başarılı tek kişilik epik oyunundan önce, gençlik ve enerjiyi temsil eden Nehir Demirel’in oyununu görmüş ve çok beğenmiştim. Kayıp oyunu ise Lefkoşa tiyatrosunun yeniye ve denemeye ne kadar açık olduğunu gösteren bir baş yapıt olarak gönlümde yer alacaktır. 

Sevgili Aliye Ummanel seni candan kutlarım. Kıbrıs Türk Tiyatrosu’nun senden uzun yıllar daha yararlanacağından eminim. Ayrıca  başta Erol Refikoğlu ve Hatice Tezcan olmak üzere Osman Ateş, Erdoğan Kavaz ve İzel Seylani’nin muhteşem oyunculuklarını ayakta alkışlar, diğer tüm katkı koyanlara böyle bir eserin ortaya konmasında gösterdikleri çaba için bir tiyatro sever olarak gönülden teşekkür ederim.


Bu makale 45074 kez okundu.


MAKALEYE YORUM YAZ
YAZARIN ÇOK OKUNULAN MAKALELERİ


DÖVİZ
DOLAR ALIŞ: 2,97 TL SATIŞ: 3,02 TL
STERLIN ALIŞ: 3,91 TL SATIŞ: 3,97 TL
EURO ALIŞ: 3,31 TL SATIŞ: 3,37 TL
KUR HESAPLAYICISI
=
© 2013 GAZETE360.COM - Tüm içerik GAZETE360.com'a aittir. İzinsiz alıntı yapılamaz.

Baba Bilgisayar