28 Kasım 2014


Nobel Edebiyat Ödülü Alice Munro'nun

2013 Nobel Edebiyat Ödülü'ne 82 yaşındaki Kanadalı yazar Alice Munro layık görüldü. İsveç Akademisi'nin saat farkı nedeniyle Munro ile iletişim kuramadığı, telefonuna mesaj bırakıldığı açıklandı.

10 Ekim 2013 - 20:09

 

Genellikle tahmin edilmesi en zor Edebiyat ödülü olarak değerlendirilen Nobel Edebiyat Ödülü bu yıl enteresan bir yazara verildi.

Ödülü, Kanada'nın Çehov'u denilen 82 yaşında Kanadalı Yazar Alice Munro aldı.

Munro'yu ilginç kılan en dikkat çekici taraflardan biri de bir kez daha muhtemelen yazmayacağını söylemesi.

Ancak ödülün duyurusu da ilginç... Saat farkı nedeniyle Munro ile iletişim kuramadığını açıklayan İsveç Akademisi telefonuna kısa mesaj bırakmış. Munro da Nobel'i kazandığını telefonuna gelen bu kısa mesajla öğrenmiş.

Munro, Nobel Edebiyat Ödülü'ne layık görülen 13. kadın yazar oldu.

İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi, "duruluk ve psikolojik gerçekçiliğiyle öne çıkan, incelikle işlenmiş hikayelerinden dolayı" Kanadalı kısa öykü Alice Munro'yu Nobel Edebiyat Ödülü'ne layık gördüğünü açıkladı.

Munro, ödülün açıklandığı basın toplantısında İsveç Akademisi yetkilisi tarafından "çağdaş kısa öykünün ustası" diye nitelenirken, 1.2 milyon dolar para ödülünün de sahibi oldu.

'Bazı Kadınlar' ve 'Çocuklar Kalıyor' adlı kitapları Can Yayınları tarafından yayımlanan Munro'nun 'Nefret, Arkadaşlık, Flört, Aşk, Evlilik' adlı öykü kitabı da Kasım ayında yayımlanacak.

 

'Artık Yazmayacağım"

Dünyanın yaşayan en büyük kısa hikayecilerinden biri kabul edilen 82 yaşındaki yazar, Haziran ayında verdiği bir söyleşide, "Muhtemelen artık yazmayacağım. Bu yazmayı artık sevmediğim anlamına gelmiyor ama sanırım hayatınız üzerine farklı bir şekilde düşündüğünüz bir evreye geliyorsunuz. Belki de benim yaşıma geldiğinizde yazarlığın gerektirdiği yoğunlukta bir yalnızlık yaşamak istemiyorsunuz. : “81 yaşındayım, isimler ya da sözcükler konusundaki unutkanlığım artık olağan bir durum halini aldı." diye konuşmuştu.

Alice Munro, memleketi Kanada'da üç defa Governor General edebiyat ödülünü, 2009'da da Booker uluslararası edebiyat ödülünü aldı, nobel adayları arasında adı daha önce de anıldı.

 

Alice Munro Kimdir

Tüm dünyadan, notları en kıt eleştirmenlerin dahi büyük iltifatlarına mazhar olan Munro, sayısı sürekli artan çok uluslu bir okuyucu profiline sahip. Ama bütün bunlara bir gecede kavuşmamış. 

Munro ilk eserini 37 yaşındayken, 1968 yılında yayımladı.

O günden bugüne 40 yılı aşkın süredir hiç durmadan çalışıyor, emek veriyor, izliyor, gördüklerini sayfalara aktarıyor. Sessiz kaldığı her dönemin ardından yeni eserleriyle tekrar tekrar keşfedilen, yeni okurlara, tazelenen kuşaklara seslenebilen bir yazar olarak değerlendiirliyor.

Eleştirmenlerin vurguladığı önemli özelliklerinden biri  de bu zaten; çok çalışması, yeni haller, yeni tavırlar, yeni hikâyeler anlatabilmesi. Üstelik bunu çok yerel öyküleri evrenselleştirerek yapabilmesi.

Munro’nun doğup büyüdüğü 30’lu ve 40’lı yıllarda Güney Batı Ontario’nun küçücük bir kasabasında yaşayan birinin tüm dünyaca tanınan bir yazar olabilmesi pek akla gelebilecek bir şey değildi. Hatta 50’lerde ve 60’larda bile Kanada’da yayıncıların sayısı çok azdı. Onların da tüm yaptığı İngiltere ve Amerika’dan kitapları getirip yayımlamaktı.

Kitap yayıncılığı ikliminin böylesine kurak olduğu Kanada’da radyonun ise önemli bir yeri vardı. Munro da yola öyle çıktı. 1960 yılında CBC’de “Antoloji” adında bir program hazırlayarak...

Munro ülkesi Kanada 1939 yılında II. Dünya Savaşı’na girdi. Okul hayatı savaşın gölgesinde ve savaş sonrası iklimde geçti. 1953 yılında, 22 yaşında, ilk kızını kucağına aldığında Kanada’nın da kraliçesi olan II. Elizabeth taç giyiyordu.

Uzun yaşamak nadir değil ama üreten, gözlemleyen, bunları okuyucusuna aktaran bir öykücünün bereketli ömrü dikkati çekiyor. Kitabın içindeki 10 öyküden yedinci sıradaki “Bazı Kadınlar”ın başlangıç cümleleri bütün bunları özetleyen iyi bir örnek...

Sanki kimliği belirsiz anlatıcı değil de Munro’nun kendisi konuşuyormuş gibi:

“Ne kadar yaşlı olduğumu düşününce bazen şaşkına dönüyorum. Yaşadığım kasabanın sokaklarına yazları toz kalkmasın diye su serpildiği, kızların bellerine korse takıp, yere bırakılınca dik duran çemberli eteklerden giydikleri, çocuk felci ya da lösemi gibi hastalıklarda çaresiz olunduğu zamanları hatırlıyorum.”

 

Kitabevi İşletti

Kanada doğumlu olan Munro, kazandığı bir bursla 1949 yılında Batı Ontario Üniversitesi’ne girer. Burada öğrenciyken ilk öyküsü Dimensions of Shadows (Gölgelerin Boyutları) yayımlanır.

Öğrenimini yarıda bırakarak evlenir, Vancouver’da bir banliyöye taşınır ve burada senelerce bir kitabevi işletir. İlk öykü derlemesi Dance of Happy Shades (Mutlu Hayaletlerin Dansı) 1968’te yayımlanır ve Kanada Edebiyat Ödülü’ne layık görülür.

Bu, başarılı edebiyat kariyerinin sadece bir başlangıcı olacaktır. Pek çok öykü ve bir “roman” yazan Alice Munro’nun Türkçede Giller ödüllü kitabı Kaçak’ın yanı sıra "Bazı Kadınlar" ve "Çocuklar Kalıyor" adlı yapıtları bulunuyor.

 

Otuz-Kırk Sayfası Romana Bedel

Roman yazmadığı için kimi zaman onu yetersizlikle eleştiren veya yeteneğinden şüphe edenler çıksa da, aslında Pulitzer Ödüllü Jane Smiley’ın da belirttiği gibi; “Bazı romancıların bir tek kitapta başardığını, o kısa öykülerinde otuz-kırk sayfada başarır.”

Tek romanı olarak görülen Lives of Girls and Women (Kızların ve Kadınların Yaşamları) aslında öykü ve roman arasında gidip gelir. Kitap, pek çok hikâyenin birbirleriyle ilişkili bir serisidir. Öyküde, romanın yarattığı alanı ustaklıkla işleyen Munro’nun kendisi de aslında roman yazmak isteğini, “Hep deniyorum. Her kitap arasında, tamam işte, artık biraz ciddi işlere eğilmek lazım diye düşünüyorum” diyerek dile getirir.

 

Favori Teması Anne-Kız İlişkisi

Üslup olarak sade, kusursuz ve akıcı olarak tanımlanan eserlerinde Munro, aslında okuyucunun dikkatle okuması gereken çok katmalı bir dil kurar.

Aile yaşantısı ve toplumsal ilişkilerin katılığı konularını, acısı ve tatlısıyla işleyen yazarın, olay kurgusunu da çok önemsediği söylenebilir. Atmosfer yaratımından çok öykü anlatıcılığında kendini belli eden Munro, eserleri üzerinde tam bir hakimiyete sahip ve böylece kitaplarını okuyanları kendisine hayran bırakır.

Munro’nun eserlerinde, otobiyografik unsurlar bulmak mümkün. Kendisi gibi genellikle Kanada’nın banliyölerinden ve küçük kentlerinden karakterler seçer, bu bölgelerin yaşamlarını anlatır. Yöresel bir yaklaşım benimseyen Munro; cinsiyet, kendilik gibi konularda banliyölerin sağladığı zengin gözlem olanağından yararlanır.

Bir söyleşisinde belirttiği gibi, anne-kız ilişkisi onun için çok çekicidir. Bunu kimi erkek yazarların baba-oğul ilişkisine duyduğu takıntıya benzetir.

 

 

Nobel Edebiyat Ödülünü kazananlar:
-2012: Mo Yan (Çin)
-2011: Tomas Tranströmer (İsveç)
-2010: Mario Vargas Llosa (Peru)
-2009: Herta Müller, Alman
-2008: Jean-Marie Gustave Le Clezio, Fransız
-2007: Doris Lessing, İngiliz
-2006: Orhan Pamuk, Türk
-2005: Harold Pinter, İngiliz
-2004: Elfriede Jelinek, Avusturyalı
-2003: J.M. Coetzee, Güney Afrikalı
-2002: Imre Kertesz, Macar
-2001: V.S. Naipaul, Trinidad asıllı İngiliz
-2000: Gao Şingcien, Çin doğumlu Fransız
-1999: Günter Grass, Alman
-1998: Jose Saramago, Portekizli
-1997: Dario Fo, İtalyan
-1996: Wislawa Szymborska, Polonyalı
-1995: Seamus Heaney, İrlandalı
-1994: Kenzaburo Oe, Japon
-1993: Toni Morrison, Amerikalı
-1992: Derek Walcott, St. Lucia
-1991: Nadine Gordimer, Güney Afrikalı
-1990: Octavio Paz, Meksikalı
-1989: Camilo Jose Cela, İspanyol
-1988: Necip Mahfuz, Mısırlı
-1987: Joseph Brodsky, Rusya asıllı Amerikalı
-1986: Wole Soyinka, Nijeryalı
-1985: Claude Simon, Fransız
-1984: Jaroslav Seifert, Çekoslovakyalı
-1983: William Golding, İngiliz
-1982: Gabriel Garcia Marquez, Kolombiyalı
-1981: Elias Canetti, Bulgaristan asıllı İngiliz
-1980: Czeslaw Milosz, Polonya asıllı Amerikalı
-1979: Odisseus Elitis, Yunanlı
-1978: Isaac Bashevis Singer, Polonya asıllı Amerikalı
-1977: Vicente Aleixandre, İspanyol
-1976: Saul Bellow, Kanada asıllı Amerikalı
-1975: Eugenio Montale, İtalyan
-1974: Eyvind Johnson ve Harry Martinson, İsveçli
-1973: Patrick White, Britanya doğumlu Avusturalyalı
-1972: Heinrich Boell, Batı Alman
-1971: Pablo Neruda, Şilili
-1970: Alexander Soljenitsin, Rus
-1969: Samuel Beckett, İrlandalı
-1968: Yasunari Kawabata, Japon
-1967: Miguel A. Asturias, Guatemalalı
-1966: Shmuel Y. Agnon, Polonya asıllı İsrailli ve Nelly Sachs, Alman asıllı İsveçli
-1965: Mihail Şolohov, Rus
-1964: Jean-Paul Sartre, Fransız (ödülü kabul etmedi)
-1963: Yorgo Seferis, Urla doğumlu Yunanlı
-1962: John Steinbeck, Amerikalı
-1961: İvo Andriç, Yugoslav
-1960: Saint-John Perse, Guadeloupe asıllı Fransız

 

Nobel Ödülleri Üzerine...
• Ödülü ilk kez kazanan 1901 yılında Alman Wilhelm Conrad Röntgen olmuştur.
• Şu ana kadarki en genç ödül kazanan 25 yaşında bu ödüle layık görülen Lawrence Bragg'tır (1915).
• Şu ana kadarki en yaşlı ödül kazanan ise 88 yaşında kazandığı ödülle Raymond Davis Jr.'dur (2002).
• John Bardeen iki kez ödülü alan tek kişidir (1956 ve 1972); Marie Curie ise Nobel Fizik Ödülü (1903) yanı sıra Nobel Kimya Ödülü'nü de kazanmıştır (1911).
• 2008 yılına kadar ödülü kazanan 180 kişi arasında yalnızca iki kadın vardır. Bunlar Marie Curie ve Maria Goeppert-Mayer'dir. Bu özelliği ile Nobel Fizik Ödülü kadınlara en az verilen Nobel ödüllerinden biridir (2008 yılına kadar Nobel Ekonomi Ödülü'nü kazanmış bir kadın yoktur).
• Marie ve Pierre Curie karı-koca olarak 1903 yılında ödülü kazandılar (kızları Irène Joliot-Curie ise 1935 yılında kocasıyla beraber Frédéric Joliot Nobel Kimya Ödülünü kazandı).
• Şu ana kadar 4 kez baba ve oğul bu ödülü kazandı: William Bragg ve Lawrence Bragg (1915), Niels Bohr (1922) ve Aage Niels Bohr (1975), Manne Siegbahn (1924) ve Kai Manne Siegbahn (1981) ve Joseph John Thomson (1906) ve George Paget Thomson (1937)
• 47 kez ödülü bir kişi kazandı (en son 1992 yılında Georges Charpak). 26 kez iki kişi ve 25 kez ise 3 kişi ödülü paylaştı.


Bu haber toplam 592 kez okundu

HABERE YORUM YAZ
FACEBOOK'DA TAVSİYE EDİLENLER

www.gau.edu.tr
EN ÇOK OKUNAN HABERLER

© 2013 GAZETE360.COM - Tüm içerik GAZETE360.com'a aittir. İzinsiz alıntı yapılamaz.

Baba Bilgisayar