13. Maaşa Kaynak

0
102

Hafta sonundan beri memleketi uzaktan takip ediyorum. Haber sitelerinin birinde okudum; Başbakan su konusunda Türkiye ile anlaşamadıklarını,13. Maaşı ödeyemeyeceklerini söylemiş. Sebebini ise mali protokoldeki su yönetimi hususundaki anlaşmazlığa bağlamış. Mali protokol yok, kaynak yok, o zaman ödeme de yok!

Mali protokolün bu yıl sona ermesi bir şanssızlık. Yenisi malum nedenlere takıldığından henüz sonuçlanmadı, bu nedenle  kaynak aktarımı yapılamıyor. Ancak, hazinenin yükümlülüklerini yerine getirebilmesi için nakite ihtiyacı olduğu da herkesin malumu. Özellikle 13. Maaş ödemeleri ile çiftçilere ödenenmiş gereken ürün bedelleri sürekli gündemi meşgul ediyor.

KKTC hazinesi Türkiye'den kaynak gelmediği zaman eli kolu bağlı yükümlülüklerini ertelemek zorunda mı kalacak? Aslında pek öyle değil.

Hazine'nin iki türlü kaynak ihtiyacı sözkonusu olur; Ya bütçesinde açık verdiği için ,bütçe açığının finansmanı amacıyla, ya da nakit akışındaki dengesizlik nedeniyle, yani ödemesi gereken yükümlülüklerin gelir tahsilatlarından önce olması nedeniyle kısa vadeli nakit ihtiyacının karşılanması amacıyla kaynak ihtiyacı doğar.

Hazine'nin kısa vadeli nakit ihtiyacı amacı için dikkate alınabilecek önemli bir finansman kaynağı bulunuyor. 2001 yılında KKTC Merkez Bankası yasası yapılırken, bu ihtiyaç göz önüne alınarak, genelde hazinelerin  merkez bankalarından doğrudan borçlanması yasaklanırken, KKTC'nin özel durumu dikkate alınarak böyle bir imkan sağlayan borçlanma penceresi sağlanmış.

KKTC hazinesi kaynağı belli olan ,ama herhangi bir nedenle belli olan bu kaynağın kasasına girmesinde gecikme olduğu dönemlerde, sözkonusu kısa vadeli avans olanağını kullanabilir olmasına rağmen, 2001 yılından beri bu kaynağı pek kullanmamış.

KKTC Merkez Bankası Yasası'nın 34. Maddesi Merkez Bankası'nın koşullu olarak hazineye kısa vadeli avans verebileceğini söylüyor.Konulan koşullar ya da sınırlar ise cari yıl bütçesinin %5'i, herhalukarda ise Merkez Bankası bilanço büyüklüğünün %20'si ile sınırlı bırakılmış.

Merkez Bankası bilançosu 5 milyar TL kadar, %20'si bir milyara denk geliyor. Cari yıl bütçesi ise 4 milyar TL civarı,%5'i 200 milyon TL kadar. 18 Aralık itibarıyla Hazine'nin Merkez Bankası avans hesabı bakiyesi 63.5 milyon TL olduğundan, Hazine'nin avans kullanabileceği 140 milyon TL kadar limit mevcut.

KKTC Maliyesi, mali protokolün imzalanması ile 13. maaş ve çiftçilerin ürün bedeli ödemeleri için kaynak geleceğini öngörüyorsa, vatandaşı daha fazla bekletmeden sözkonusu avans olanağını pekala kullanabilir.

Bu avansı kullandıracak olan Merkez Bankası yönetiminin endişe duymasına da gerek yok. Çünkü, kasası ağzına kadar para ile dolu, 4.8 milyar TL nakiti mevcut. Ayrıca,Hazine'ye Türkiye'den gelen kaynaklar Merkez Bankası hesaplarında geçiyor. Kaynak geldiğinde , verilecek avans miktarını kaynağında kesebilir. Bunun yanında, 2015 yılı Merkez Bankası karının hazineye kalacak payının 60 milyon TL civarı olması bekleniyor. Mayıs ayında hazineye ödenen bu tutardan da Merkez Bankası'nın kesinti yapma imkanı mevcut bulunuyor.

Zaten bu avans olanağı bugünler için yasaya konmamışmıydı?

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here